Diety roślinne w prewencji i leczeniu stłuszczenia wątroby: korzyści zdrowotne i środowiskowe

Diety roślinne w prewencji i leczeniu stłuszczenia wątroby: korzyści zdrowotne i środowiskowe

Diety roślinne w ostatnim czasie wzbudzają coraz większe zainteresowanie zarówno wśród naukowców, jak i pacjentów. Coraz więcej badań wskazuje, że wegetarianie i weganie, jeśli ich dieta jest dobrze zbilansowana są w mniejszym stopniu narażeni na niektóre choroby cywilizacyjne, jak cukrzyca typu 2, otyłość, niektóre rodzaje nowotworów i choroby układu krążenia [1, 2]. Okazuje się, że diety roślinne mogą wspierać również prewencję, ale także leczenie stłuszczenia wątroby [2-4].

Dlaczego diety roślinne?

Dieta roślinna obejmuje wzorce żywieniowe bazujące głównie na produktach pochodzenia roślinnego, takich jak warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, rośliny strączkowe, orzechy i nasiona. Ogranicza lub całkowicie wyklucza spożycie produktów odzwierzęcych, takich jak mięso, ryby, nabiał czy jaja [5]. Popularność diet roślinnych rośnie zarówno wśród konsumentów, jak i w kręgach naukowych. Liczne badania potwierdzają ich korzystny wpływ na zdrowie, w tym zmniejszenie ryzyka wystąpienia chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca typu 2, otyłość czy choroby sercowo-naczyniowe [1, 2]. 

W kontekście niealkoholowej choroby stłuszczeniowej wątroby (NAFLD), diety roślinne wyróżniają się wysoką zawartością błonnika, białka roślinnego, polifenoli oraz witamin o działaniu przeciwutleniającym. Wykazano również, że zawierają mniej nasyconych kwasów tłuszczowych, co może wspierać zdrowie wątroby [6].

Chcesz zadbać o swoje zdrowie? Sprawdź moją książkę „Dieta w niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby”. Książka dostępna jest w sprzedaży online oraz w wybranych księgarniach. Wydawcą książki jest Wydawnictwo naukowe PZWL.

Diety roślinne a stłuszczenie wątroby

Badania naukowe potwierdzają, że osoby stosujące diety roślinne rzadziej cierpią na NAFLD. W badaniu przeprowadzonym przez Profesor Tinę Chiu w ramach Tzu Chi Health Study wykazano, że wegetarianie mają o 12% mniejsze ryzyko rozwoju stłuszczenia wątroby w porównaniu z osobami spożywającymi mięso [3]. Podobnie badanie Jin i współpracowników [7] wskazało, że dieta wegetariańska wiąże się z niższym stężeniem glukozy na czczo, lepszym wskaźnikiem HOMA-IR oraz zmniejszeniem o 57% ryzyka nowych zachorowań na NAFLD.

W 2021 roku Garousi i współpracownicy [8] przeprowadzili badanie kliniczne, w którym porównano wpływ diety laktoowowegetariańskiej z tradycyjną dietą odchudzającą u pacjentów z NAFLD. Wyniki były jednoznacznie korzystne dla diety roślinnej. Uczestnicy tej grupy odnotowali większe obniżenie masy ciała, poziomu glukozy na czczo, aminotransferazy alaninowej (ALT) oraz poprawę profilu lipidowego. Badanie USG wykazało również bardziej znaczną redukcję stłuszczenia wątroby.

Przeczytaj także: Dieta w niealkoholowym stłuszczeniu wątroby 

Potencjalne mechanizmy działania diet roślinnych

Stosowanie dobrze zbilansowanej diety roślinnej wiąże się ze wzrostem spożycia korzystnych dla zdrowia składników odżywczych, które mogą również wspierać zdrowie wątroby poprzez kilka kluczowych mechanizmów [7-9]:

• Błonnik pokarmowy: jego spożycie związane jest ze zmniejszeniem insulinooporności, wspiera również mikrobiom jelitowy, co może ograniczać rozwój stłuszczenia wątroby;
• Polifenole: naturalne przeciwutleniacze obecne w owocach, warzywach i herbacie zmniejszają stres oksydacyjny i stan zapalny w organizmie; 
• Jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe: Obecne w orzechach, nasionach i olejach roślinnych wspierają zdrowie układu sercowo-naczyniowego oraz metabolizm lipidów; 

Dodatkowo przy dobrze skomponowanych dietach roślinnych obserwuje się często niskie spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych i cukrów prostych pochodzących z żywności wysoko przetworzonej, co potencjalnie prowadzić może do zmniejszenia akumulacji tłuszczu w wątrobie [2, 4].

Dlaczego warto ograniczyć mięso?

Zmniejszenie spożycia mięsa na rzecz produktów roślinnych ma nie tylko korzyści zdrowotne, ale również ekologiczne. Diety bogate w mięso generują większy ślad węglowy i są bardziej obciążające dla środowiska. Eksperci z The EAT-Lancet Commission zalecają ograniczenie spożycia mięsa czerwonego średnio o 7% w krajach europejskich i aż o 84% w krajach takich jak Stany Zjednoczone. Zgodnie z opinią ekspertów dieta przyszłości powinna być dietą przede wszystkim opartą o produkty roślinne i zawierać niewielkie ilości mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego [10].

Podsumowanie

Diety roślinne, zwłaszcza dobrze zbilansowane, mogą odgrywać kluczową rolę w prewencji i leczeniu stłuszczenia wątroby. Zwiększenie spożycia produktów roślinnych sprzyja lepszym wynikom metabolicznym, zmniejsza stan zapalny i poprawia zdrowie wątroby. Włączenie większej ilości warzyw, owoców, roślin strączkowych i orzechów do diety, przy jednoczesnym ograniczeniu mięsa, jest nie tylko krokiem w kierunku zdrowszego stylu życia, ale również ochrony środowiska.

Warto również pamiętać, że współpraca z dietetykiem klinicznym może znacząco pomóc w opracowaniu indywidualnego planu żywieniowego, który wspiera zdrowie wątroby i poprawia ogólny stan zdrowia.

Umów się na konsultację z dietetykiem!

Bibliografia

1. Wiśniewska K, Okręglicka, K, Czajkowska, K. i wsp. Dieta wegańska w prewencji i leczeniu wybranych chorób cywilizacyjnych. Forum Medycyny Rodzinnej. 2021; 15, 88–95.
2. Houttu V, Csader S, Nieuwdorp M, Holleboom AG, Schwab U. Dietary Interventions in Patients With Non-alcoholic Fatty Liver Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Front Nutr. 2021 Jul 22;8:716783. doi: 10.3389/fnut.2021.716783. PMID: 34368214; PMCID: PMC8339374.  
3. Chiu TH, Lin MN, Pan WH. i wsp. Vegetarian diet, food substitution, and nonalcoholic fatty liver. Ci Ji Yi Xue Za Zhi. 2018; 30(2): 102-109.
4. Lv Y, Rong S, Deng Y, Bao W, Xia Y, Chen L. Plant-based diets, genetic predisposition and risk of non-alcoholic fatty liver disease. BMC Med. 2023 Sep 12;21(1):351. doi: 10.1186/s12916-023-03028-w. PMID: 37697334; PMCID: PMC10496397.
5. Wiśniewska K, Wolańska-Buzalska D, Wolnicka, K. Diety Roślinne – Charakterystyka, Zalecenia Oraz Postawy Konsumenckie. Przemysł Spożywczy. 2020; 74: 40–43.
6. Wiśniewska K. Dieta wegetariańska i wegańska w prewencji i leczeniu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD). Terapia. 2023; 31(10):70-73.
7. Jin D, Cui Z, Jin S, Zhou T, Guo B, Gao P, Li G. Comparison of efficacy of anti-diabetics on non-diabetic NAFLD: A network meta-analysis. Front Pharmacol. 2023;  9;13:1096064. 
8. Garousi N, Tamizifar B, Pourmasoumi M. i wsp. Effects of lacto-ovo-vegetarian diet vs. standard-weight-loss diet on obese and overweight adults with non-alcoholic fatty liver disease: a randomised clinical trial. Arch Physiol Biochem. 2021; 9:1-9.
9. European Association for the Study of the  Liver (EASL), European Association for the  Study of Diabetes (EASD), European Association for the  Study of Obesity (EASO). EASL-EASD-EASO Guidelines for the management of non -alcoholic fat – ty liver disease. J. Hepatol. 2016; 64: 1388–1402.
10. Willett W, Rockström J, Loken B. i wsp. Food in the Anthropocene: the EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems. Lancet. 2019; 393: 447–92.