Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby: Jak jej zapobiegać i leczyć?

Stłuszczenie wątroby – objawy, przyczyny, profilaktyka i leczenie

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD), jest jednym z najczęstszych schorzeń wątroby na świecie. Problem ten dotyczy coraz większej liczby osób, głównie z powodu niezdrowego stylu życia – niewłaściwej diety i braku aktywności fizycznej. W tym artykule znajdziesz najważniejsze informacje o tym schorzeniu, w tym objawy, przyczyny, sposoby profilaktyki oraz możliwości leczenia [1, 2].

Objawy stłuszczenia wątroby

Stłuszczenie wątroby często przebiega bezobjawowo, szczególnie w początkowych stadiach. W miarę postępu choroby mogą pojawić się:

• Uczucie zmęczenia i osłabienia.
• Dyskomfort lub ból w górnej prawej części brzucha.
• Powiększenie wątroby (wykrywane w badaniu fizykalnym lub obrazowym).
• Podwyższone wyniki enzymów wątrobowych w badaniach krwi.

Objawy te nie są specyficzne, dlatego ważne jest, aby w przypadku podejrzenia choroby zgłosić się do lekarza i wykonać odpowiednie badania diagnostyczne [1-3].

Przyczyny stłuszczenia wątroby

Główną przyczyną stłuszczenia wątroby jest nagromadzenie tłuszczu w komórkach wątrobowych. Do czynników ryzyka zalicza się [2]:

• Otyłość, szczególnie otyłość brzuszną.
• Insulinooporność i cukrzycę typu 2.
• Nieprawidłową dietę bogatą w tłuszcze nasycone, cukry proste i przetworzoną żywność.
• Niski poziom aktywności fizycznej.
• Predyspozycje genetyczne.

Profilaktyka stłuszczenia wątroby

Profilaktyka stłuszczenia wątroby opiera się na modyfikacji stylu życia, która zmniejsza ryzyko gromadzenia się tłuszczu w wątrobie. Warto pamiętać, że wczesne stadium stłuszczenia wątroby jest procesem odwracalnym, a zmiana stylu życia może przynieść bardzo dobre efekty [4-6]. Co dokładnie można zrobić?

1. Zmiana diety

Dieta oparta na niskoprzetworzonych produktach, takich jak warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz źródłach tłuszczów roślinnych (np. z ryb czy orzechów) wspiera regenerację wątroby i zmniejsza ryzyko stłuszczenia. Warto unikać żywności wysoko przetworzonej, nadmiaru cukrów prostych i tłuszczów trans [5, 6].

Przeczytaj także: Dieta w niealkoholowym stłuszczeniu wątroby 

2. Regularna aktywność fizyczna

Codzienna dawka ruchu, nawet w postaci spacerów, znacząco wpływa na poprawę parametrów metabolicznych i redukcję tłuszczu w wątrobie. Eksperci zalecają minimum 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo [4, 6].

3. Redukcja masy ciała

Nadwaga i otyłość to jedne z głównych przyczyn NAFLD. Utrata 7-10% masy ciała może znacząco zmniejszyć stłuszczenie wątroby oraz poprawić funkcje metaboliczne [6].

Umów się na konsultację z dietetykiem!

Leczenie farmakologiczne – kiedy jest konieczne?

Obecnie nie ma zatwierdzonej farmakoterapii dla osób z prostym stłuszczeniem wątroby. Pierwszym etapem leczenia jest modyfikacja stylu życia. Leczenie farmakologiczne rozważane może być przez lekarza w momencie stwierdzenia procesu uszkodzeniowo-zapalnego (NASH), co diagnozuje się na podstawie biopsji wątroby. Brakuje konsensusu również w przypadku suplementacji. Eksperci do sformułowania konkretnych wytycznych czekają na większą ilość danych z kontrolowanych badań klinicznych oraz długotrwałe obserwacje, które pozwolą przynajmniej częściowo ocenić efektywność i długoterminowy wpływ danej terapii. W ostatnim czasie pojawiło się jednak wiele ciekawych prac, które pozwalają patrzeć w przyszłość z pewnym optymizmem na leczenie pacjentów z NAFLD/ NASH [1, 2]. 

Rola suplementacji w terapii NAFLD

Choć suplementacja nie zastąpi zdrowego stylu życia, w niektórych przypadkach może stanowić cenne wsparcie. Warto zwrócić uwagę m.in. na witaminę E i D czy kwasy tłuszczowe omega-3. 

Witamina E

Badania pokazują, że witamina E (800 mg/dobę) w połączeniu z aktywnością fizyczną może zmniejszać stłuszczenie wątroby, redukować stan zapalny oraz opóźniać proces włóknienia. Suplementację należy jednak konsultować z lekarzem [7, 8].

Witaminę D

Niedobór witaminy D jest powszechny i może zwiększać ryzyko rozwoju NAFLD. Suplementacja w dawkach 1000-2000 IU/dobę może wspierać regenerację wątroby, poprawiać parametry metaboliczne oraz redukować stłuszczenie [9, 10].

Kwasy tłuszczowe omega-3

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe, takie jak EPA i DHA, wykazują działanie przeciwzapalne i korzystnie wpływają na profil lipidowy. Badania sugerują, że ich suplementacja (3,6 g dziennie) może wpływać na redukcję ilości tłuszczu w wątrobie [11].

Flawonoidy

Naturalne antyoksydanty, takie jak sylimaryna z ostropestu plamistego, mogą wspierać regenerację wątroby, choć potwierdzenie ich skuteczności wymaga dalszych badań. Włączenie ostropestu do diety może być korzystne, ale dla uzyskania efektu terapeutycznego potrzebne są standaryzowane preparaty [10].

Podsumowanie

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby to wyzwanie zdrowotne, które wymaga kompleksowego podejścia. Zmiana stylu życia, odpowiednia dieta i aktywność fizyczna to kluczowe elementy profilaktyki i leczenia. Suplementacja i farmakoterapia mogą stanowić cenne wsparcie, ale zawsze powinny być stosowane pod kontrolą specjalisty.

Warto również pamiętać, że współpraca z dietetykiem klinicznym może znacząco pomóc w opracowaniu indywidualnego planu żywieniowego, który wspiera zdrowie wątroby i poprawia ogólny stan zdrowia.

Chcesz zadbać o swoje zdrowie? Sprawdź moją książkę „Dieta w niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie wątroby”. Książka dostępna jest w sprzedaży online oraz w wybranych księgarniach. Wydawcą książki jest Wydawnictwo naukowe PZWL.

Bibliografia

1. European Association for the Study of the Liver (EASL) European Association for the Study of Diabetes (EASD) European Association for the Study of Obesity (EASO) EASL-EASD-EASO clinical practice guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease. J Hepatol. 2016; 64:1388-1402
2. Hartleb M., Wunsch E., Milkiewicz P. i wsp. Postępowanie z chorymi na niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby. Zalecenia Polskiej Grupy Ekspertów NAFLD 2019. Med. Prakt., 2019; 10: 47-74.
3. Hamaguchi M, Kojima T, Itoh Y i wsp. The severity of ultrasonographic findings in nonalcoholic fatty liver di- sease reflects the metabolic syndrome and visceral fat accumulation. Am J Gastroenterol 2007; 102: 2708-2715.
4. EASL; EASD; EASO. EASL-EASD-EASO Clinical practice guidelines for the management of non-alcoholic fatty liver disease. J. Hepatol. 2016; 64: 1388–1402.
5. Hydes TJ, Ravi S, Loomba R. i wsp. Evidence-based clinical advice for nutrition and dietary weight loss strategies for the management of NAFLD and NASH. Clin Mol Hepatol. 2020; 26(4):383-400.