Niebezpieczny barwnik E127. Czy jest się czego obawiać? Nasza ekspertka Klaudia Wiśniewska w Pytaniu na Śniadanie

Niebezpieczny barwnik E 127. Czy jest się czego obawiać? Nasza ekspertka Klaudia Wiśniewska w Pytaniu na Śniadanie

Barwnik E 127 znany również jako erytrozyna należy do grupy sztucznych barwników spożywczych. Głośno o tej substancji zrobiło się w ostatnim czasie, ponieważ Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) w styczniu 2025 roku zakazała jej stosowania. Pozyskiwana z ropy naftowej, od wielu lat budziła kontrowersje ze względu na potencjalny związek nowotworami. Mimo to w Europie, w niektórych przypadkach nadal dopuszczona jest do użytku. Czy erytrozyna naprawdę szkodzi zdrowiu? Wszelkie wątpliwości na ten temat w wywiadzie dla Pytania na Śniadanie rozwiewała Klaudia Wiśniewska, dietetyczka kliniczna.

Czym jest barwnik E127?

Erytrozyna E127 to sztuczny barwnik stosowany w przemyśle spożywczym. Jego dodatek sprawia, że produkty spożywcze zyskują atrakcyjny wiśniowo-różowy kolor. Podobnie jak wiele innych barwników pozyskiwana jest w sposób sztuczny z ropy naftowej. Następnie jest przetwarzana w warunkach laboratoryjnych w celu uzyskania pożądanego koloru i właściwości. Nie to jednak stanowi największy problem w odniesieniu do tej substancji. W styczniu 2025 roku Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA – The Food and Drug Administration) zakazała stosowania erytrozyny w Stanach Zjednoczonych. Na rynku USA erytrozyna znana jest jako Red Dye No. 3 („FD&C Red No. 3”, „FD&C Red 3” lub „Red 3”, czyli czerwony barwnik numer 3). Natomiast w Unii Europejskiej erytrozynę znajdziemy w wykazie dodatków do żywności pod nazwą E127. 

Przeczytaj także: Dieta w niealkoholowym stłuszczeniu wątroby 

W jakich produktach znajduje się erytrozyna? 

Należy mieć na uwadze, że regulacje w dotyczące żywności, suplementów diety czy leków mogą istotnie różnić się w Stanach Zjednoczonych czy Kanadzie od tych panujących w Unii Europejskiej. Doskonałym przykładem jest tu E 127, ponieważ zgodnie z wytycznymi FDA do tej pory barwnik ten mógł być stosowany w żywności produkowanej w USA dosyć szeroko mimo obiekcji dotyczących jego stosowania, które pojawiły się już w latach 90. W USA Red No. 3 był używany przede wszystkim w słodyczach: ciastach, ciasteczkach, babeczkach, cukierkach, lizakach, mrożonych deserach, gotowym barwionym lukrze oraz w niektórych lekach i suplementach diety. Zgodnie z obecnymi rekomendacjami producenci, którzy używają FD&C Red No. 3 w żywności i lekach, będą mieli czas odpowiednio do 15 stycznia 2027 lub 18 stycznia 2028 na przeformułowanie swoich produktów. 

W Unii Europejskiej organizacją zajmującą się bezpieczeństwem żywności jest Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (European Food Safety Authority – EFSA). To na podstawie między innymi opinii tej organizacji wydawane są rozporządzenia Komisji Unii Europejskiej. Ostatnia opinia EFSA dotycząca barwnika E 127 pochodzi z 2011 roku. Dla erytrozyny ustalono dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) na poziomie 0-0,1 mg/kg masy ciała na dzień. Czyli osoba ważąca ok 60 kg może spożyć ok. 0,6 mg tej substancji bez potencjalnie negatywnych skutków zdrowotnych. Jednak tak wysokie spożycie w krajach Unii Europejskiej prawdopodobnie nie będzie miało miejsca, ponieważ warunki stosowania erytrozyny są ściśle określone. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1129/2011 z dnia 11 listopada 2011 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 wyraźnie wskazuje, że erytrozyna w krajach Unii Europejskiej może być dodawana wyłącznie do produktów takich jak wiśnie i czereśnie koktajlowe, kandyzowane i wiśnie Bigarreaux w syropie i koktajlach. Wynika z tego, że asortyment produktów na polskim rynku zawierających ten barwnik jest naprawdę ograniczony. 

Czy erytrozyna jest groźna dla zdrowia? 

Panel Naukowy ds. Dodatków do Żywności i Źródeł Składników Odżywczych dodawanych do Żywności uznał, że nowotworowe działanie erytrozyny w tarczycy szczurów wynika z jej wpływu na funkcję tarczycy i nie jest związane z uszkodzeniem DNA ani z inną aktywnością genotoksyczną, a badania te mają ograniczone zastosowanie u ludzi. Ponadto Panel uznał, że erytrozyna wywiera minimalny efekt u ludzi przy klinicznej dawce doustnej 200 mg dziennie przez 14 dni, a dawka 60 mg dziennie nie dawała żadnych efektów (Gardner i in., 1987). Obecne akceptowalne dzienne spożycie (ADI) opiera się na tym badaniu. Wówczas dawka 60 mg była równoznaczną z przyjęciem 1 mg erytrozyny na kg mc na dzień. Stosując współczynnik bezpieczeństwa 10, aby uwzględnić małą liczbę osób wykorzystywanych w badaniu i jego stosunkowo krótki czas trwania, uzyskano ADI wynoszące 0-0,1 mg/kg mc. dziennie. Uznano, że ta wartość jest uznawana za nieszkodliwą, bezpieczną dla ludzi. 

Czy należy obawiać się erytrozyny?

Z uwagi na ograniczony asortyment produktów zawierających E 127 w Unii Europejskiej i w Polsce obawa o negatywny wpływ erytrozyny na zdrowie nie jest zasadna. Pomimo tego, barwnik ten może znaleźć się w innych produktach sprowadzanych do Polski z innych krajów, np. z Kanady, gdzie zastosowanie tego barwnika jest bardziej powszechne. Mimo tego, badania EFSA pokazały, że spożycie erytrozyny w krajach UE jest znikome (średnio 0,0031 mg/kg masy ciała na dzień, przy akceptowalnym dziennym spożyciu na poziomie 0,1 mg/ kg masy ciała na dzień). 

Podsumowanie 

Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zakazała stosowania erytrozyny w USA ze względu na kontrowersje związane z potencjalnym wpływem na zdrowie, w tym ryzykiem nowotworowym. W Unii Europejskiej erytrozyna jest nadal dozwolona, ale jej użycie jest mocno ograniczone – można ją znaleźć głównie w wiśniach koktajlowych i kandyzowanych.  

Ekspertka Klaudia Wiśniewska w programie „Pytanie na Śniadanie” wyjaśniła, że badania nie potwierdzają jednoznacznie szkodliwości erytrozyny dla ludzi. Dodatkowo dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) w Europie wynosi 0-0,1 mg/kg masy ciała, a rzeczywiste spożycie w UE jest znacznie niższe.  

Podsumowując, nie ma powodów do paniki – ze względu na rygorystyczne regulacje w UE oraz bardzo ograniczoną obecność erytrozyny w produktach spożywczych, jej wpływ na zdrowie konsumentów w Europie jest minimalny.

Umów się na konsultację z dietetykiem!

Bibliografia

1. Kaçanbüre D, Bişgin AT. Selective microextraction of erythrosine (E127) in foodstuffs using a new generation high-density type-V deep eutectic solvent. Food Chem. 2025 Jan 15;463(Pt 2):141273. 
2. EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP). (2011). Scientific Opinion on the safety and efficacy of erythrosine in feed for cats and dogs, ornamental fish and reptiles. EFSA Journal, 9(12), 2447.
3. EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS). (2011). Scientific Opinion on the re‐evaluation of Erythrosine (E 127) as a food additive. EFSA Journal, 9(1), 1854.
4. https://www.fda.gov/food/hfp-constituent-updates/fda-revoke-authorization-use-red-no-3-food-and-ingested-drugs
5. https://www.fda.gov/industry/color-additives/fdc-red-no-3
6. https://www.theglobeandmail.com/canada/article-synthetic-red-food-dye-banned-by-us-fda-poses-no-human-risk-in-canada/
7. COMMISSION REGULATION (EU) No 1129/2011 of 11 November 2011 amending Annex II to Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council by establishing a Union list of food additives, https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2011:295:0001:0177:en:PDF